Ana sayfa Sözlük

Sözlük

Covid-19 nedeniyle hastaneye yatış oranı demektir. Hastanelerdeki yoğunluğun ölçülmesiyle tespit edilen değerdir.

Bu değer yedi gün içinde 100.000 kişi başına kaç Covid-19 hastasının yatarak tedavi edildiğini gösterir.

Örneğin bir haftada 100 bin nüfusa 3 yeni korona yataklı hastası olan yerde yataklı hasta insidansı (hospitalisierungsrate) 3 denektir. Bu değerin 3’ü geçtiği yerlerde çoğu etkinlik ve hizmet alımında 2G (tam aşılı, iyileşmiş) kuralı uygulanır.

Bu değer haftalık 6 ise 2G+ (Plus=Artı) kuralı geçerli. Yani 2G'ye ek olarak negatif test ibrazı gerekir. Değer 9 ve üstü ise sosyal temas sınırlamaları ve kısmı mahallî kapatma kararları alınabilir.

Bu kavramda yer alan iki "g" harfinden biri  "Geimpft" yani tam aşılı, diğeri "Genesen" yani korona atlatmış, iyileşmiş anlamına geliyor. Korona kısıtlamalarından muaf olmak için bazı eyaletlerde (Örneğin Hamburg) vatandaşa 2-G seçeneği de sunuluyor. Bu durumda iyileşmiş ya da tam aşılı olanların serbestliklerden tam olarak yararlanmasına imkan veriliyor. Bu uygulamayı seçen işletmeler negatif korona testi de olsa diğer vatanaşlara hizmet veremiyor. Bu durumun diğer alternatifi ise 3-G kuralı. İki g kuralına ek olarak bu durumda "Getettet" şartı da geliyor. Kural sayısı üçe çıkmış oluyor. Bu durumda ise maske ve mesafe kurallarına uyulması gibi ek korona şartları isteniyor.

3G-Regel:Geimpft, Genesen, Getestet:

Türkçe açılımı: Geimpft (Tam aşı olmuş) Genesen (Korona atlatmış, iyileşmiş)  ve Getestet (Negatif korona test sonucu olan). Bu 3 G tarifine uyanlar 23 Ağustostan bu yana kapalı alan ve etkinliklere serbestçe alınrken bu kuralı yerine getirmeyen diğer kişiler  negatif test sonucu ibraz etmek zorunda. Ayrıca söz konusu serbestliklerden yararlanmak için  korona testi yaptırmak isteyenler 11 Ekim'den sonra test ücretini kendileri karşılamak zorunda.

3G plus (artı), 3G (tam aşılı, iyileşmiş, test olmuş) kuralının daha katı uygulanması demektir. Almanya’da bazı bölegele 2G ve 3G yanında uygulanan bir korona kısıtlama yöntemidir. Normal 3G’den farklı olarak bu kuralda antijen hızlı testi yerine PCR testi istememektedir. PCR testleri, hızlı antijen testlerinden daha güvenlidir. Hızlı test sonucu genellikle yaklaşık 15 dakika sonra alınırken, laboratuvardan bir PCR test sonucu için ortalama en az dört ila beş saat süre gerekir. Ayrıca PCR testinin fiyatı da hızlı bir testten daha pahalıdır.

 

2G Plus (artı)

2G Plus kuralındaki "plus - artı" ne anlama geliyor? 2G (Tam aşılı ve korona atlatmış) olmanın yanında bazı durumlarda buna rağmen bir de negatif test ibraz edilmesi isteniyor. Yani iki belge birden istenebiliyor.

Tıpta, takviye, güçlendirme ek doz anlamına gelir. Daha önceki bir dozdan sonra uygulanan, ek bir doz aşı demektir. Bağışıklık sistemini desteklemek amacıyla periyodik olarak uygulanan ek doz aşılara İngilizce’de "booster" deniyor. Bu aşıların yapılmasının sebebi, ilk aşılamadan sonra oluşan antikorların, virüsle karşılaşmadıkları takdirde zaman içinde etkisizleşmeleri ve savaşmayı unutmalarıdır. "Booster" aşılarının uygulama periyotları hastalık yapıcı mikro organizmaya göre değişiyor. Örneğin tetanoz ya da difteri gibi hastalıkların aşılarında "booster" süresi 10 yıl. Avrupa İlaç Ajansı, yeni tip korona virüslerde uygulanan aşıları inceleyerek normal kişilerde ek aşı süresini altı ay olarak tavsiye etti. Bağışıklığı düşük ya da kötü durumda olan hastalarda bu süre daha da kısalıyor ve ilk tam aşıdan en az 28 gün sonraya kadar inebiliyo

Aşı karnesi doğumla birlikte sağlık kurumlarınca düzenlenen bir çeşit aşı defteridir. Almanca “Impfausweis” ya da” Impfpass” da denilen “Aşı Karnesine” doğumdan itibaren uygulanan aşılar kaydedilir. Böylece uygulanan aşının zamanı ve çeşidi hatasız bir şekilde takip edilir.

Almanya’da sarı renkli olan bu aşı karnelerine koronavirüs aşıları da kaydedilir. Daha önce aşı karnesi olmayanlara korona aşısı nedeniyle yeninden bir aşı karnesi düzenlenir.

8 Kasım 2020 tarihinden bu yana Almanya’ya giriş yapacak tüm yolculardan istenen “ülkeye giriş kayıt formunun” adıdır. Olası değişiklikler için aşağıda yer alan mavi renkli internet bağlantısından son durumu teyid edebilirsiniz.

Yolcular bu formu www.einreiseanmeldung.de adlı internet sitesine girerek doldurabilirler. Ayrıca reşit olmayan yolucular da kayıt yapmak ya da kayda işlenmek zorundadır. Seyahatiniz süresince yanınızda kaydınızı tamamladığınıza dair belgeyi havayolu şirketi ya da havalimanında ilgili görevlilere ibraz etmeniz gerekiyor.

NOT: Yanınızda dijital giriş kaydı yapabilecek cihazınızın (mobil telefon, tablet, pc gibi) yoksa veya teknik bir sorun yaşarsanız, bu durumunda kayıt formunun bir çıktısını doldurmanız ve havayolu şirketi görevlisine veya bir yetkiliye vermeniz gerekiyor.

HES (Hayat Eve Sığar) Kodu korona virüs salgınıyla birlikte uygulanan bir kayıt şeklidir. Kontrollü Sosyal Hayat kapsamında, ulaşım ya da ziyaret gibi işlemlerinizde kurum ve kişilerle, Covid-19 hastalığı açısından herhangi bir risk taşıyıp taşımadığınızı güvenli şekilde paylaşmanıza yarayan bir koddur.

HES kodu uygulaması Türkiye’ye yapılan seyahatlerde de istenmektedir. Buna göre 15 Mart 2021 tarihinden itibaren, Türkiye’ye seyahat eden 6 yaş ve üzeri tüm yolcuların, kalkıştan önceki son 72 saat içinde” register.health.gov.tr” internet sitesi üzerinden “Türkiye’ye Giriş Formu’nu” doldurmaları zorunludur.

Tam aşı koronavirüsle mücadelede uygulanan bir aşının tamamlanmış olmasını ifade eder. Buna göre bir kişinin tam aşılı olması için; Biontech, Moderna, Astrazeneca olarak bilinen aşılardan en az iki doz yaptırması gerekir. Johnson and Johnson aşısı için bir doz yeterlidir. Ayrıca hastalığı geçirenler de tam aşılı kabul edilir. ( 6 ay süresince)  Tam aşılı sayılmak için aşı ya da aşılar tamamlandıktan sonra en az 14 gün süre geçmiş olması gerekir.

Günlük yaşamda korona virüsten korunmanın üç altın kuralını anlatır. Bunlar  sosyal mesafe, hijyen / temizlik ve günlük maske kullanımdır. Türkiye’de ifade şekli: Maske, Mesafe, Hijyen şeklindedir.

Bir antijen testi, viral proteinleri tespit etmek için kullanılır. (Anlık olarak hasta olup olmadığınızı belirleyen testlere antijen testi denir. COVID-19 Antijen testi de kişinin anlık olarak COVID-19 olup olmadığını belirleyen testtir.)

Bir antikor testi, bir kişiye koronavirüs bulaşıp bulaşmadığını gösterebilir. Bunun için kan örneği gereklidir.

Kısaltma, Sars-CoV-2 hastalığını ifade eder. "Covid", korona virüs hastalığı anlamına gelir.

Bu maskeler filtreli yarım maskelerin bir parçasıdır ve kullanıcıyı parçacıklardan, damlacıklardan ve aerosollerden (hava içinde virüs taşıyan parçacıklardan) korur.

Pandemi veya pandemik hastalıklar, bir kıta hatta tüm dünya genelinde  çok geniş bir alanda yayılan ve etkisini gösteren salgın hastalıklara (epidemilere) verilen genel addır. Dünya Sağlık örgütü (DSÖ), 11 Mart 2020'de Covid 19'un yayılmasını dünya genelinde salgın hastalık (pandemi) olarak ilan etti.

Bir laboratuvarda, numunenin koronavirüs içerip içermediğini belirlemek için bir polimeraz zincir reaksiyonu (kısaca PCR) kullanılır. Bu test için numuneler genellikle boğaz veya burundan alınır.

Robert Koch Enstitüsü, Federal Sağlık Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve Federal İçişleri Bakanlığı’nın ortak standardına göre, yüksek bir enfeksiyon riski olduğu rakamlarla belirlenen bölge ya da yer. Burada haftalık 100 bin kişiye düşen yeni korona vaka sayısı dikkate alınır.

"Kapatma" ve "kilitleme" anlamına gelen terimlerdir. Cambridge Sözlüğüne göre, "kapanmayı" bir şirketin (geçici olarak) faaliyetlerini durdurduğu bir durum olarak tanımlar. Pandemi döneminde kamusal yaşamın sınırlandırılması anlamında kullanılır.

Bir topluluk içerisinde belirli bir zaman diliminde hastalık veya hastalıkların yeni olgularının sayısını ifade eder. Epidemiyoloji ve birçok sosyal tıp biliminde sıklıkla kullanılır.Robert Koch Enstitüsü`ne göre, insidans değeri son yedi günde 100.000 kişide görülen virüsün yayılma sıklığı olarak ölçülür. Örneğin 100 bin kişide haftalık 100 yeni koronavirüs vaka ortalaması kamusal hayatın yeniden sınırlandırılması için bir ölçü olarak kabul edilir.

Yüksek insidans bölgeleri özellikle yüksek vaka sayılarının görüldüğü yerlerdir. Örneğin 100 bin kişi başına ortalama 7 günde en az 200 vakanın görüldüğü yerlerdir.

Vücuttaki olağan dışı bir hâl veya hastalığı yansıtan, hasta için belirgin olan durum; belirti.

Açıklama: COVID-19’un yaygın semptomları yüksek ateş, öksürük ve nefes darlığıdır. Vakalarda baş ağrısı, boğaz ağrısı, burun akıntısı, kas ve eklem ağrıları, halsizlik, koku ve tat alma duyusu kaybı, ishal de görülebilmektedir. Bazı hastalarda hiç semptom görülmez.

Kişinin vücuduna giren antijene yanıt olarak bağışıklık sistemi tarafından üretilen madde. İmmünglobulin olarak da adlandırılır.

Not: Antikor testi kişinin hastalığa bağışıklık durumunu saptamak için yapılır.

Belli bir hastalığa neden olan mikrobu taşıyan ancak hastalığa ait belirti göstermeyen kişi.

Belirli bir hastalık etkenine karşı vücudun direnci; immünite. Enfeksiyonlara karşı direnç sağlayan molekül, hücre ve dokular topluluğuna “bağışıklık sistemi” denir.

Açıklama: Hastalığı geçirmek ve aşı olmakla aktif bağışıklık, aktif bağışıklığın sağlanamadığı durumlarda vücuda dışarıdan antikor verilmesiyle pasif bağışıklık sağlanır.

Daimi Aşı Komisyonu: SİTKO (Ständige Impfkommission) Komisyon, Federal Sağlık Bakanı tarafından atanan 16 gönüllü uzmandan oluşuyor. Berlin'deki Robert Koch Enstitüsü çatısında yer alır. Komite, aşılar ve bulaşıcı hastalıklarla ilgili konuları ele alır ve aşı önerilerinde bulunur.

Avrupa İlaç Ajansı: EMA: (The European Medicines Agency) Avrupa Birliği'nin (AB) Birlik ülkelerinde ilaçların bilimsel değerlendirilmesinden, izlenmesinden ve güvenliğinden sorumlu desentral bir ajansıdır. Bağımsız çalışan kuruma Avrupa çapında çok sayıda bilim insanı ve uzman katkı sunar.